Nowości  Satelity  Sondy  Statki  Stacje  Rakiety  Kosmodromy    
 


Kosmonautyka.pl > Skylab

Skylab

Skylab to była załogowa amerykańska stacja kosmiczna krążącą po orbicie wokołoziemskiej w latach 1973-1979.

Skylab był pierwszą i jedyną amerykańską własną stacją kosmiczną. Jej łączna masa wynosiła ponad 90 t.

Powstanie

Skylab jest wynikiem inicjatywy Apollo Application Programs, która szukała alternatywnych zastosowań sprzętu pochodzącego z załogowego księżycowego amerykańskiego programu księżycowego Apollo.

Budowa

Stacja Skylab została wyniesiona w jednym "kawałku", nie zaś w osobnych modułach łączonych na orbicie - jak to się gdzie w przypadku obecnych stacji kosmicznych.


Moduły stacji Skylab (grafika: NASA)

Skylab składał się z modułów:

  • Orbital Workshop (OWS) - podstawowy moduł mieszkalny i doświadczalny
  • Airlock Module (AM) - śluza powietrzna
  • Multiple Docking Adapter (MDA) - moduł do dokowania statków kosmicznych Apollo
  • Apollo Telescope Mount (ATM) - moduł z teleskopem do obserwacji
  • Command and Service Module (CSM) - dokujący do stacji statek kosmiczny Apollo

Orbital Workshop (OWS) był właściwie przerobionym stopniem rakiety Saturn IB. Załoga stacji mieszkała oraz pracowała bowiem w byłym, przerobionym zbiorniku wodoru, który miał pojemność użytkową 275 m3. Zbiornik tlenu został wyposażony w śluzę i był używany na odpadki. Moduł ten ważył 5,8 ton.


Górny pokład modułu Orbital Workshop widziany ze śluzy powietrznej. Na środku widoczne przejście między częściami modułu oraz dalej śluza powietrzna do pozbywania się śmieci. (grafika: NASA)

Obok funkcji mieszkalnych w Orbital Workshop (OWS) znajdowało się wyposażenie stacji, zapasy żywności, wody oraz zapasy paliw do pozycjonowania stacji w przestrzeni. W nim przeprowadzane były eksperymenty.

Do Orbital Workshop (OWS) podłączony był ważący 22 t moduł Airlock Module (AM), który był nie tylko śluzą powietrzną, ale także zwierał zbiorniki z powietrzem dla stacji.

Dalej następował mający ponad 6 t moduł Multiple Docking Adapter (MDA). Zawierał dwa mechanizmy dokujące dla statków kosmicznych Apollo. W przypadku stacji Skylab dokujący do niego statek kosmiczny Apollo z załogą po połączeniu stawał się sam modułem stacji. Skylab, nie licząc telemetrii, nie posiadał bowiem nadajnika do komunikacji. Statek Apollo przejmował zatem tę funkcję. Umożliwiał także odświeżanie powietrza stacji.

Prostopadle do modułu dokowania Multiple Docking Adapter (MDA) przytwierdzony był moduł Apollo Telescope Mount (ATM). Ten ważący 11t moduł zawierał teleskop. Teleskop sterowany był z modułu głównego Orbital Workshop (OWS), jednakże rolki z filmem wymieniane musiały być w ramach spaceru kosmicznego (tzw. EVA). Wymaganą pozycję modułu "na boku" osiągał on już na orbicie.

Stację zbudowała firma McDonnell Douglas.

Użytkowanie

Na orbitę stacja została wyniesiona przez dwa pierwsze stopnie rakiety Saturn V, która wcześniej była przewidziana do misji księżycowej Apollo 18 (została odwołana).

Podczas wprowadzania stacji Skylab na orbitę (misja Skylab 1) niestety doszło do uszkodzenia osłony termicznej i anty-mikrometeorytowej stacji. Stacja znalazła się wprawdzie na przewidzianej orbicie, jednakże nie działała poprawnie. Obok uszkodzenia osłony nie rozłożyły się panele słoneczne. W wyniku tych uszkodzeń stacja orbitalna musiała przyjąć taką pozycję, aby jej obdarty z osłony fragment nie był eksponowany na światło Słońca, zatem znajdował się w cieniu. Jednakże przy takiej wymuszonej pozycji ilość pozyskiwanej energii z paneli słonecznych była za zbyt mała co skutkowało zbyt słabo naładowanymi akumulatorami.


Stacja Skylab z widocznym rozłożonym jednym z dwóch paneli słonecznych oraz nałożoną folią ochronną w miejscu zdartej osłony (zdjęcie: NASA)

Szkody naprawiano podczas załogowych misji Skylab 2 i Skylab 3, których celem było dostarczenie obsady stacji. Na miejsce obdarte z osłony założono specjalna folię ochronną, udało się także odblokować zacięty w pozycji złożonej panel słoneczny.


Szycie folii ochronnej (zdjęcie: NASA)

Statki kosmiczne Apollo które dobijały do stacji pochodziły z odwołanych ostatnich misji księżycowych Apollo księżycowych oznaczonych jako Apollo 19 i Apollo 20.

W trakcie użytkowania Skylaba na pokładzie statków kosmicznych Apollo przybyło na stację trzykrotnie trzyosobowe załogi. Były to misje Skylab 2, Skylab 3 i Skylab 4, które przebywały na stacji odpowiednio 28, 59 i 84 dni w latach 1973-1974.

Każdorazowo przy lotach załogi na stacje na Ziemi do startu przygotowywany była kolejna rakieta nośna Saturn IB wraz ze statkiem kosmicznym Apollo jako ewentualne misje ratunkowe.

Na stację Skylab przybyły tylko 3 załogi. Podczas ostatniej misji załoga wykorzystując silniki zadokowanego do stacji statku kosmicznego Apollo umieściła stację na wyższej orbicie. Według obliczeń wyższa orbita powinna pozwolić na obecność stacji dalszych 9 lat. Planowano, że wahadłowce Space Shuttle, których wejście do służby było planowane za 5 lat, będą mogły zadokować do stacji. Z powodu opóźnień przy programie wahadłowców stacja wciąż obniżając orbitę weszła jednakże w atmosferę 1979 roku. Szczątki stacji spadły nad Australią. Jeden z nich nawet zabił krowę.

Następną amerykańską stacją orbitalną miała być Freedom. Jednakże nigdy ona nie powstała. Zamiast niej wahadłowce w swojej ładowni wynosiły moduły Spacelab. Były one jednakże wielokrotnego użytku, wracały wraz z wahadłowcem-nosicielem na Ziemię.

Kosmonautyka.pl na serwisach społecznościowych: