Nowości  Satelity  Sondy  Statki  Stacje  Rakiety  Kosmodromy    
 


Kosmonautyka.pl > X-38

X-38

X-38 to eksperymentalny statek ratunkowy mający służyć do ewakuacji załogi Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS).


Prototyp X-38 podwieszony w hangarze (grafika: NASA)

Liczebność załogi Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) jest ograniczona tym, ile jest do niej zadokowanych w danym momencie rosyjskich statków Sojuz. Rosyjskie Sojuzy są bowiem, po wycofaniu amerykańskich wahadłowców Space Shuttle, jednymi załogowymi statkami latającymi na stację orbitalną. Pojemność Sojuza to 3 osoby - zatem, gdy do stacji zadokowany jest 1 statek Sojuz przebywać na stacji orbitalnej przebywać może maksymalnie 3 astronautów. Gdy do stacji zadokowane są dwa Sojuzy to na stacji przebywać może jednocześnie 6 astronautów.

Aby móc znieść powyższe ograniczenie konieczne było opracowanie statku ratunkowego mającego być na stałe zadokowanym do stacji i mogącego pomieścić więcej osób. Takim statkiem miał być X-38.

X-38 miał być na stałe przycumowany do stacji kosmicznej przez okres 3 lat. W przypadku niebezpieczeństwa maksymalnie 7 członków załogi miało się nim ewakuować na Ziemię. Powrót na Ziemię miał być automatyczny przy wykorzystaniu danych pochodzących z centrum dowodzenia oraz danych GPS.


Animacja pokazująca powrót X-38 na Ziemię

Program prowadzony był przez amerykańską agencję kosmiczną NASA we współpracy - co jest raczej niezwykłe dla serii eksperymentalnych konstrukcji lotniczych X - z europejską ESA i niemiecką DLR.

Budowa

Konstrukcja nie posiada własnego napędu. X-38 to bowiem szybowiec - tzw. latający kadłub (ang. lifting body). Po wejściu z orbity wokołoziemskiej do atmosfery ziemskiej miał wyhamować korzystając z osłony termicznej którą stanowiła specjalna ceramiczna okładzina na poszyciu konstrukcji (na nosie, spodzie kadłuba i krawędziach natarcia skrzydeł). W gęstych warstwach atmosfery, tuż nad Ziemią, miał otwierać się spadochron.


Prototypu X-38 ląduje z wykorzystaniem spadochronu (grafika: NASA)

Do sterowania służyć miał azot uwalniany do system dysz (w górnych warstwach atmosfery) i klapy tylne.

Loty

W lotach próbnych testowano bezzałogowe prototypy X-38. Próby odbywały się z samolotu-nosiciela Boeing B-52.


Prototyp X-38 uwolniony spod samolotu-nosiciela B-52 (grafika: NASA)

Budową prototypów X-38 zlecono w 1996 roku amerykańskiej firmie Scaled Composites. W sumie zbudowano 2 prototypy do prób w atmosferze. W 80% udało się także zbudować prototyp do prób orbitalnych. Nie został on jednak dokończony.

Loty testowe przerwano ponieważ program zamknięto w 2002 roku z powodu cięć budżetowych.

Pozostałe

Jeden z prototypów X-38 wystawiony jest Strategic Air and Space Museum w Ashland znajdującym się w stanie Nebraska w USA.

Kosmonautyka.pl na serwisach społecznościowych: