Nowo軼i  Satelity  Sondy  Statki  Stacje  Rakiety  Kosmodromy    
 


Kosmonautyka.pl > Katastrofa Challengera

Katastrofa Challengera

Katastrofa Challengera (1986) to katastrofa do jakiej dosz這 podczas startu ameryka雟kiego wahad這wca Challenger.

Pechowa misja oznaczona STS-51-L by豉 25 startem ameryka雟kich wahad這wc闚 i jednocze郾ie 10 wahad這wca Challenger, kt鏎y lata w kosmos od 1983 roku. Do czasu katastrofy Challengera ameryka雟kie promy kosmiczne Space Shuttle mia造 na swoim koncie 100% niezawodno嗆 startu, w sumie 62 dni w kosmosie, 995 okr捫e orbity oko這ziemskiej (41,5 mln km) i 56 astronaut闚 na pok豉dzie.


Relacja telewizyjna z ca貫go startu - start wahad這wca od 26 minuty

Ju w 1 sekundzie lotu nast徙i這 uszkodzenie uszczelki prawej rakiety pomocniczej na paliwo sta貫 (SRB) zespo逝 startowego wahad這wca. Z powodu kilkukrotnego przek豉dania misji na kolejne dni start wypad na niezwykle zimny poranek jak na po這穎n na po逝dniu Floryd. Mimo obaw in篡nier闚 (tak瞠 wcze郾iejszych) zwracaj帷ych uwag na to, 瞠 w niskich temperaturach uszczelka nie b璠zie odpowiednio dzia豉 zarz康 NASA zdecydowa si na start. Do 45 sekundy lotu przez t wypalon uszczelk i otw鏎 z wn皻rza komory spalania wydobywa si ogie. Ogie ten przepali poszycie pomara鎍zowego zbiornika zewn皻rznego promu kosmicznego (ET). Doprowadzi這 to do tego, 瞠 na wysoko軼i 14,6 km cienko軼ienny zbiornik zewn皻rzny uwolni gwa速ownie swoj zawarto嗆: p造nny wod鏎 (paliwo) i ciek造 tlen (utleniacz) zostaj帷 zgnieciony przez si造 oporu aerodynamicznego.


"Eksploduj帷y" prom Challenger (grafika: NASA)

Mimo, 瞠 na materiale filmowym ca這嗆 wygl康a na wybuch to prom i zbiornik zewn皻rzny nie wybuch造. Uwolniony wod鏎 i tlen utworzy造 chmur podobn do kuli ognia, ale nie dosz這 jednak do jej zap這nu. Zniszczenie zbiornika zewn皻rznego przez op鏎 aerodynamiczny spowodowa這 gwa速own zmian po這瞠nia 122 tonowego promu (orbitera) powoduj帷 tak瞠 jego rozpad przez op鏎 aerodynamiczny, o zbyt du篡ch warto軼iach nieprzewidzianych przez konstruktor闚.

Pozostaj帷a w jednym kawa趾u po rozpadzie orbitera oderwana kabina za這gi opu軼i豉 gazowy ob這k i si陰 inercji "kontynuowa豉" lot po trajektorii balistycznej do wysoko軼i 19,8 km. Potem podobnie jak inne szcz徠ki rozpocz窸a spadek swobodny w kierunku oceanu. Astronauci, prawdopodobnie, ale nie na pewno, stracili przytomno嗆 w kilka sekund po rozpadzie wahad這wca, z powodu utraty ci郾ienia powietrza w kabinie. By mo瞠 przynajmniej przez kr鏒ki czas kilku astronaut闚 by這 przytomnych. 3 z 4 odnalezionych osobistych zasobnik闚 powietrza zosta這 uruchomionych. Brakowa這 w nich mniej wi璚ej tyle powietrza, ile astronauci zu篡liby przez pozosta貫 2 minuty i 45 sekund lotu a do zderzenia z oceanem...


Za這ga Challengera - od lewej do prawej z przodu: Michael Smith, Francis Scobee, Ronald McNair; z ty逝: Ellison Onizuka, Christa McAuliffe, Gregory Jarvis, Judith Resnik (grafika: NASA)

Uderzenie kabiny w ocean nast徙i這 z pr璠ko軼i ok. 334 km/h i przeci捫eniem ponad 200 g. Przeci捫eniem zab鎩czym dla ludzi jak i konstrukcji.

Za這ga nie mia豉 mo磧iwo軼i ucieczki. Podczas projektowania i budowy wahad這wc闚 Space Shuttle przyj皻o bowiem, 瞠 wysoka ich niezawodno嗆 wyklucza potrzeb montowania systemu ewakuacji. Wskazywano na techniczn z這穎no嗆 takiego systemu, wysoki jego koszt, dodatkow mas i ewentualne op騧nienia dla i tak sp騧nionego projektu oczekiwanych wahad這wc闚 (do ich wprowadzenia USA nie mia豉 mo磧iwo軼i wys豉nia ludzi w kosmos).

Obie rakiety dodatkowe na paliwo sta貫, mog帷e znie嗆 wi瘯szy op鏎 i przeci捫enia, oderwa造 si od zbiornika g堯wnego oraz orbitera i kontynuowa造 niekontrolowany ju lot na pe軟ym ci庵u przez kolejne 37 sekund - mimo dalszego wycieku gor帷ych p這mieni z prawej rakiety wspomagaj帷ej przez przepalon uszczelk, kt鏎a wywo豉豉 katastroficzn sekwencj zdarze. Ich budowa by豉 znacznie mocniejsza ni delikatniejszego zbiornika zewn皻rznego i orbitera.

W 110 sekundzie oficer bezpiecze雟twa kosmodromu wys豉 drog radiow sygna samozniszczenia rakiet dodatkowych, tak aby ich niekontrolowany lot nie stanowi dalszego niebezpiecze雟twa.

Za這g feralnego lotu stanowi這 7 astronaut闚:

  1. Francis Scobee - dow鏚ca misji (pilot wojskowy, mechanik lotniczy)
  2. Michael Smith - pilot misji (pilot wojskowy lataj帷y na lotniskowcach)
  3. Ronald McNair - specjalista misji (doktor fizyki)
  4. Ellison Onizuka - specjalista misji (in篡nier lotniczy)
  5. Gregory Jarvis - specjalista misji (in篡nier elektryk)
  6. Judith Resnik - specjalista misji (doktor in篡nier, elektronik)
  7. Christa McAuliffe - specjalista misji (nauczycielka)

Christa McAuliffe mia豉 by pierwsz nauczycielk w kosmosie. Zosta豉 wybrana do korpusu astronaut闚 spo鈔鏚 11 tys. nauczycieli, kt鏎zy przyst徙ili do eliminacji NASA "Teacher in Space Project". Z orbity oko這ziemskiej przeprowadzi mia豉 2 p馧godzinne lekcje. NASA liczy這 na to, 瞠 wys豉nie nauczycielki zwi瘯szy zainteresowanie opinii publicznej programem kosmicznym co prze這篡 si na finansowanie tej agencji kosmicznej. Jako, 瞠 na pok豉dzie by豉 nauczyciela to w szko豉ch nieszcz窷liwy start ogl康a這 wiele ameryka雟kich dzieci.

W 豉downi wahad這wca znajdowa si sztuczny satelita przeka幡ikowy systemu TDRS. Znajduj帷 si na wy窺zej orbicie geostacjonarnej (GEO) s逝篡 on mia do utrzymywania 陰czno軼i pomi璠zy Ziemi a wahad這wcami oraz innymi satelitami na niskich orbitach LEO. To satelita podw鎩nego zastosowania - wojskowego i cywilnego. Dzi system satelit闚 TDRSS u篡wany jest do komunikacji z Mi璠zynarodow Stacj Kosmiczn (ISS) oraz przez wojsko ameryka雟kie.


TDRSS znajduj帷 si na orbicie geostacjonarnej stale "wisi" nad naziemnym centrum. Przekazuj帷 sygna mi璠zy stacj naziemn a satelitami i wahad這wcami na niskiej orbicie LEO, pozwala by im w zasi璕u sygna逝 ze stacji naziemnych. (grafika: LukaszDat (CC))

Katastrofa Challengera by豉 w swoim czasie najwi瘯sz katastrof ameryka雟kiego programu kosmicznego. Wcze郾iejszy po瘸r statku Apollo 1 w 1967 roku poch這n掖 3 astronaut闚. Nast瘼na katastrofa Columbii w 2003 roku, tak瞠 wahad這wca, poch這n窸a r闚nie 篡cie ca貫j 7-osobowej za這gi.

Katastrofa spowodowa豉 32 miesi璚zn przerw w programie lot闚 ameryka雟kich wahad這wc闚, a do czasu wyja郾ienie przyczyny katastrofy.


Wydobyte szcz徠ki orbitera (grafika: NASA)

Mimo zebrania du瞠j liczby fragment闚 zespo逝 startowego wahad這wca jego fragmenty by造 wyrzucane na pla瞠 Florydy jeszcze wiele lat po katastrofie.

Wsparcie

Wesprzyj dalszy rozw鎩 serwisu internetowego Kosmonautyka.pl. Nie blokuj i reaguj na reklamy, sprawd poni窺ze strony naszych partner闚. W ten spos鏏 zapewniasz sobie dalsze informacje kosmonautyczne za darmo.

Kosmonautyka.pl na serwisach spo貫czno軼iowych: