Nowości  Satelity  Sondy  Statki  Stacje  Rakiety  Kosmodromy    
 


Kosmonautyka.pl > ExoMars

ExoMars

ExoMars to podwójna misja na Marsa obejmująca 2 sondy kosmiczne z lądownikiem i łazikiem.

ExoMars przygotowana została przez europejską agencję kosmiczną ESA oraz rosyjską Roskosmos (dostarczyła rakiet nośnych Proton). Program ExoMars realizowany jest przez konsorcjum skupiające ponad 100 europejskich firm pod przewodnictwem głównego wykonawcy Thales Alenia Space.

Pierwotnie partnerem Europejczyków miała być amerykańska agencja NASA, ale zrezygnowała ona z udziału w misji.

W jej ramach ExoMars odbyć się mają dwa starty:

  • ExoMars 2016 - trwająca już misja obejmująca sztucznego satelitę Marsa i lądownik
  • ExoMars 2020 - planowania misja obejmująca lądownik wraz z łazikiem marsjańskim

ExoMars 2016


Start sondy w dniu 14 marca 2016 roku na pokładzie rosyjskiej rakiety nośnej Proton

14 marca 2016 roku rosyjską rakietą nośną Proton wyniesiona została sonda kosmiczna ExoMars 2016 składająca się ze marsjańskiego sztucznego satelity Trace Gas Orbiter (TGO) oraz lądownika EDM (Entry, Descent and Landing Demonstrator Module) zwanego także Schiaparelli na cześć włoskiego astronoma, który w XIX wieku stworzył mapy powierzchni Marsa.


Orbiter Trace Gas Orbiter wraz ze stożkowym lądownikiem Schiaparelli na nim podczas testów wibracyjnych (grafika: ESA)

Po 7 miesiącach podróży Trace Gas Orbiter (TGO) wraz z lądownikiem Schiaparelli weszły na orbitę Marsa.


Dotarcie sondy do Marsa

Na trzy dni przed lądowaniem lądownik Schiaparelli odłączył się od Trace Gas Orbiter, który został na orbicie Marsa jako jego sztuczny satelita.


Służący do badania gazów śladowych Trace Gas Orbiter obserwować będzie atmosferę i powierzchnię Marsa z orbity o wysokości 400 km. (grafika: ESA)

Lądownik wszedł w atmosferę Marsa 19 października 2016 roku z prędkością około 21 000 km/h.


Wizualizacja planowanego lądowania Schiaparelli

Niestety wszystko wskazuje, że lądowanie Schiaparelli na Marsie się nie udało. Lądownik Schiaparelli uważany jest za zaginiony, nie wiadomo co dokładnie poszło nie tak podczas lądowania.

Przypomnijmy, że lądownik przy wejściu z orbity w atmosfere Marsa chroniony był przed ciepłem przez osłonę termiczną (osiągnąć ona miała temperaturę 1 500°C). Na wysokości 11 km otwarty zostać miał spadochron (odebrane sygnały wskazują, że został odpalone jego uwalnianie). Następnie odrzucona zostać miała przednia i tylna osłona termiczna, uruchomiony nastpęnie radarowy wysokościomierz i prędkościomierz. Potem włączony napęd rakietowy spowolnić miał lądownik do prędkości 15 km/h na wysokości 2 m nad powierzchnią Marsa. Na tej wysokości silniki miały zostać wyłączone i lądownik Schiaparelli opaść miał na powierzchnię Czerwonej Planety. Uderzenie miało zostać zamortyzowane przewidzianymi do tego strefami zgniotu.

Zaginiony lądownik ma być szukany przez krążące wokół Marsa satelity, pozyskane dane podczas lądowania przeanalizowane w najbliższym czasie w celu ustalenia przyczyn niepowodzenia.

Dane techniczne lądownika Schiaparelli:

  • ciężar: 600 kg
  • średnica: 2,4 m
  • spadochron: 12 m średnicy
  • napęd: 3 zestawy 3 silników o ciągu 400 N każdy
  • zasilanie: baterie
  • komunikacja: 2 anteny do komunikacji UHF z orbiterem Trace Gas Orbiter

Lądownik miał wylądować na równinie Meridiani Planum niemal na marsjańskim równiku. Występują na niej kryształy hematytu (tlenku żelaza), minerału, który na Ziemi powstaje zawsze w pobliżu wody - źródeł termalnych lub na dnie stojących zbiorników wodnych. Wielu naukowców uważa, że na tej równinie istniały kiedyś źródła termalne lub zbiorniki wodne. Na Meridiani Planum w 2004 roku wylądował łazik Opportunity.

Była to druga europejska próba lądowania na Marsie. 13 lat wcześniej brytyjski lądownik Beagle 2 odłączył się od europejskiej sondy Mars Express i na lata przepadł bez wieści (udało się go potem zlokalizować na zdjęciach satelitarnych wykonanych z orbity Marsa).

ExoMars 2020

W ramach misji ExoMars 2020, wcześniej oznaczonej jako ExoMars 2018 (start miał się odbyć w 2018 roku), wysłany zostani lądownik z łazikiem ExoMars Rover zdolnym do przemieszczania się po powierzchni Marsa. Lądowanie łazika na Czerwonej Planecie przewidziane jest na 2021 rok.


Wizualizacja lądownika sondy z łazikiem marsjańskim (grafika: ESA)

Łazik zaopatrzony ma być w 6 kół, ma mieć 1,6 m długości, 1,2 m szerokości oraz ważyć ma około 250 kg. Wyposażony ma być w 18 silników napędzanych energią z paneli słonecznych oraz 27 czujników, dzięki którym będzie się w stanie w dużym stopniu poruszać autonomicznie po powierzchni Marsa z prędkością do 100 m na godzinę.

Wyposażony w wiertło będzie mógł prowadzić wielokrotne badania gruntu marsjańskiego na głębokość do 2 m. Następnie będzie analizował skład chemiczny próbek oraz parametry fizyczne i biologiczne.


Pustynne testy prototypu łazika ExoMars Rover w 2013 roku (grafika: ESO)

Krążący już wokół Marsa satelita Trace Gas Orbiter (TGO), wysłany w ramach pierwszej misji ExoMars, stanowić ma stację przekaźnikową w komunikacji między łazikiem i Ziemią.

Przyszłość

Misja ExoMars ma utorować drogę do przyszłej misji (po roku 2020) podczas której pobrane mają być próbki mariańskiego gruntu, które wysłane zostaną na Ziemię (tzw. lądownik z powrotnikiem).

Kosmonautyka.pl na serwisach społecznościowych: